Ginseng: ŞİFALI BİTKİLER

Ginseng eski zamanlardan bu yana bitkilerin kralı, cennet kökü ve dünya harikası olarak adlandırılır. Çin, Kore ve Hindistan’da binlerce yıldır kullanılmaktadır. Panax ginseng Asya’dan çıkan belki de en ünlü şifalı bitkidir. Eski Hint metinlerinde ginsengin sihirli özelliklere sahip yaşam verici bir bitki olduğu söylenir.




Yüzyıllar önce Koreliler ginseng yapraklarının ay ışığı parıltısı saçtığına inanırlardı. Ginseng avcıları bitkinin ürkütücü parlaklığını görüp bitkinin yerini belirler ve ertesi gün değerli köklerini alırlardı. Ginseng avcılığı tehlikelerle dolu ama ödülü büyük bir iştir. Bu yüzden Çin’deki yabani ginseng hasadı 1600’ lü yıllarda bitkiyi soyunu tükenme sınırına getirecek kadar artmıştır.

Cins adı olan Panax, Yunanca’da ‘her derde deva’ anlamına gelen panakos kelimesinden gelir. Uzak Doğu’da ginsengin tüm vücudu ve vücut sistemlerini canlandırdığı düşünülürdü. İlaçtan ziyade vücudun doğal savunmasını güçlendirip hastalıkları iyileştiren ve koruma sağlayan bir madde olarak değerlendirilirdi. Modern bitkisel tıpta bu tip bitkiler adaptojen olarak adlandırılır. Avrupalılar tarafından keşfedilmeden önce Amerikan ginsengi birçok Amerikan yerli kabilesi tarafından şifalı bitki olarak kullanılıyordu.



Batılı bitki uzmanları ve Asya’nın geleneksel bitkisel tıp uygulayıcıları ginsengi özellikle de yaşı ilerlemiş hastalarda bağışıklığı güçlendiren bir tonik olarak kullanırlar. Yaralanma ve hastalıklardan zarar gören, duygusal stres, fiziksel yorgunluk ve bitkinlik yaşayan insanlarda sinir sistemini güçlendirdiği düşünülür. Ginseng, diyabet kontrolünde, kolesterolü azaltmada, zihinsel açıklığı güçlendirmede ve belirli kanser türlerini engellemede işe yarayabilir.

Yetişme Alışkanlıkları

Asya ginsengi Çin’in kuzeydoğusunda Kore ve Rusya’ya yakın Heilongjiang, Jilin ve Liaoning eyaletlerinin dağ eteklerinde ve Japonya’daki Hokkaido bölgesinde bulunur. Dünyadaki arzın büyük bir kısmı Çin’in kuzeydoğusu (Çin ginsengi) ve Güney Kore’den (Kore ginsengi) sağlanır.



Cins adı olan Panax kelimesinin kökeni Yunanca’ daki ‘panacea’ kelimesinden gelir. Bu kelime bitkinin sağlık verici özelliklerini niteler. Tür adındaki ‘seng’ kelimesi Çinli kök kazıcılar tarafından bitkinin etli kökleri için kullanılırdı. ‘İnsan şeklindeki dünyanın özü’ şeklinde çevrilebilir. Bitkinin kökünün insana benzeyen şekline ithafen bu ad koyulmuştur. Quinquefolius kelimesinin anlamı ‘beş yaprak’ tır.

Ekim ve Hasat

Ginseng verimli, nemli, iyi drene edilmiş, gevrek, humus bakımından zengin en az %80 gölge alan topraklarda yetişir. Çoğalma yalnızca tohumla olur. Tohumda dormansi vardır. Bu yüzden filizlenmeden önce bir ıslah edilmesi gerekir. Tohumların filizlenmesi 2 yıl alır.




Kökler büyümeden sonra 4. ya da 5. yılda hasat edilir. Çin ve Kore, dünyadaki Asya ginsengi ihtiyacının büyük kısmını karşılar. Kanada ve Birleşik Devletler de Amerikan ginsenginin çoğunu sağlar. Amerikan ginsengi Çin’de de üretilmektedir.

Tedavi Amaçlı Kullanımı

  • Tonik
  • Diyabet
  • Bağışıklık sistemi fonksiyonu

Ginseng birçok rahatsızlık için taşıdığı olası tedavi edici özelliklerle belki de bitkisel tonikler ya da adaptojenler arasında en çok bilinen bitkidir. Adaptojenler hastalıklara karşı direnç sağlamak ve hastalıktan kurtulmada vücudu güçlendirmek için kullanılır. Panaxa dahil olan türler diğer türlerden daha fazladır; farklı ginsenglerin kök ekstreleri farklı bitki kimyasalları içerir ve bu yüzden de gösterdikleri etki farklıdır. Laboratuvar çalışmaları kökün ve kökten izole edilmiş ve antioksidan davranışı gösteren bileşenlerin bağışıklık sistemi fonksiyonunu etkilediğini ve iltihapla mücadele ettiğini göstermiştir.

Klinik deneyler özellikle Asya ginsengi üzerine yoğunlaşmıştır. Asya ginsengi menopoz dönemindeki ani ateş basması gibi belirtileri kontrol edemezken bazı ön sonuçlar ginsengden elde edilen bazı ekstrelerin yaşam kalitesini etkilediğini, bitkinlik ve psikolojik belirtileri azalttığını göstermiştir. 2. tip insülin bağımlısı olmayan 36 diyabet hastası arasında yapılan çalışmada 8 hafta boyunca günde 100 ve 200 mg ginseng alanların glikoz seviyelerinde iyileşme görülmüştür. Yüksek doz alanlarda kan şekeri seviyesini karşılaştırmada kullanılan A1c hemoglobin testinde gelişme olmuştur. Çalışmalar her iki ginseng türünün de 2. tip diyabet hastalarında kan şekeri seviyesini azalttığını göstermiştir.



Çalışmalar ayrıca Amerikan ginsenginin 1. tip diyabet hastalarında glikoz seviyesini düşürdüğünü göstermiştir. Her iki ginseng türü de bağışıklık fonksiyonunu güçlendirir. Yapılan bir çalışmada özel bir Amerikan ginsengi ekstresinin grip aşısının etkisini arttırdığı ve soğuk algınlığıyla mücadelede işe yaradığı görülmüştür.

Kullanım Şekli

EKSTRE: %4-7 oranında ginsenosid içeren standardize edilmiş Asya ginsengi, günde 100-200 mg.

TENTÜR: Günde 2-3 defa 1-2 ml.

ÇAY: 3-6 çay kaşığı ginseng kökünü 3-4 bardak suyun içinde 45 dakika kaynatın. Süzün, soğutun ve günde 1-3 defa için.

KAPSÜLLER: Günde 1-2 defa 500-1000 mg kurutulmuş ve toz haline getirilmiş kök alın.



UYARILAR

Ginseng alanların tansiyonlarını takip etmeleri gerekir. Diyabet hastaları kullanırken dikkatli olmalıdır çünkü ginseng kan şekerini düşürebilir. Asya ginsengi uyarıcı bir etki gösterip uykusuzluk ve anksiyeteye neden olabilir. Bazı insanlarda mide rahatsızlığı ve baş ağrısına neden olmuştur.

TEZGAH ÜSTÜ: Ginseng Çayı

3 bardak suyla beraber ince dilimlenmiş ve yüksek kalitede 8-10 ginseng kökünü tencereye koyun. 15-20 dakika kaynatın. Ateşten alıp soğutun ve başka bir kaba koyun. Sıcak ya da buz katarak buzlu çay olarak servis edebilirsiniz. Az miktarda bal ya da şeker eklemek tat verecektir.

AFİYET OLSUN…



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir