Ardıç: ŞİFALI BİTKİLER

Ardıç sürekli yeşil kalan kozalaklı bir ağaçtır; sedirin ve selvinin akrabasıdır. Hem dalları hem de yemişleri rezineli ama ferah sedirimsi bir koku yayar. Ardıç Orta Çağda en yaygın serpme bitkilerdendi; havayı tazelemek ve iç mekanları enfeksiyonlardan ve hastalıklardan korumak için yerlere serpilirdi. Aynı zamanda şeytan kovma konusunda da etkili olduğu düşünülürdü. Ardıç odunu yakmak hem şeytani ruhları kovar hem de vebayı uzaklaştırırdı. Evin ön girişinin yakınına ardıç ağacı dikmek cadıların içeri girmesini önlerdi. Yüzyıllar boyunca ardıç yemişleri hem ana yemekleri hem de tatlıları tatlandırmak için kullanıldı. Aynı zamanda eklem ağrıları ve idrar yolu rahatsızlıkları için tarih boyunca kullanılmıştır.

Eski Yunan ve Romalılar romatizmal ağrılar ve acılar için ardıç alırlardı. Orta Çağ bitki uzmanları ardıcı her tür rahatsızlık için önerdiler; bağırsak sorunlarından ruhsal bozukluklara kadar. Kuzey Amerika’nın yerli toplulukları ardıçı böbrek rahatsızlıkları, idrar yolu enfeksiyonları, kas ve eklem ağrıları, mide ekşimesi, ülser, yaralar, yüksek ateş ve solunum yolu rahatsızlıkları için kullandılar. 1800’ler ve 1900’lerde Amerikan geleneksel tıp uygulayıcıları hastalarına hazımsızlık ve iştah kaybı için ardıç yemişi çiğnemelerini önerdiler.




Isıtıcı, canlandırıcı ve dezenfekte edici özellikleriyle bilinen ardıç hala benzer rahatsızlıkları tedavi etmek amacıyla kullanılır. Modern bitkisel tıp uygulayıcıları sıklıkla idrar yolu enfeksiyonları ve böbreğin idrar üretimini canlandırma amacıyla önerirler ancak böbrek iltihabı için önermezler. Ardıç aynı zamanda harici ve dahili olarak şişkinliği azaltmak, romatizmal artrit ağrılarını, eklem ve kas ağrılarını hafifletmek ve tendonit için kullanılır. Bitkinin esans yağı lokal olarak solunum yolu enfeksiyonları, kan toplaması, öksürük ve sedef gibi inatçı deri rahatsızlıkları için kullanılır.

Yetişme Alışkanlıkları

Yetişme alışkanlığındaki büyük farklılıklar ardıçın 5 farklı çeşide ayrılmasına yol açmıştır; bunların üçü Kuzey Amerika’ya özgüdür. Üçlü helezonlu yaprakları her zaman yeşildir ancak bazen beyaz bir tabakayla kaplı gümüş rengine de bürünür. İğnemsi yaprakları yaklaşık 2,5 cm uzunluğundadır; yukarı kısmında tekli beyaz bir şerit vardır; küt uçlu yapraklar uçlara doğru sivrileşir. Mavimsi siyah reçineli yumru yemişleri, yani tıbbi tedavilerde kullanılan kısmı, aslında bir yemiş değil tohum kozalağıdır.

Yaygın ardıç Kuzey Yarımküre’nin serin bölgelerinde, özellikle de ABD’de, Kanada’da, Grönland’da, İzlanda’da ve Avrupa’nın kuzeyinde yetişir; Asya’nın kuzeyine ve güneyde Japonya’ya ulaşarak dünyayı turlar. Kuzey Amerika’da en yaygın kullanılan ve bulunan türü J. communis var. depressa’dır. Türün isminin depressa olması bodur bir çalılık olmasından kaynaklanıyor olabilir. Bitki tekli olarak uzundan ziyade enlidir; yaklaşık 3 metre genişleyebilir ya da 9-10 metreye kadar boylanabilir. Avrupa’nın çoğunda en yaygın bulunan tür J. communis var. communis’tir. Ardıç çayırlarda, çiftliklerde, çit kenarlarında, bayırlarda ve dağ zirvelerinde ve daha birçok yerde kendiliğinden yetişir.

Ekim ve Hasat

Yaygın ardıç genellikle hep yeşil kalan bir süs bitkisi olarak yetiştirilir; özellikle de tipik Kuzey Amerika türü olan J. communis var. depressa. Çelikleme yoluyla kolaylıkla çoğaltılabilir ancak tohumdan çoğaltmak zordur. Ardıç iyi drene edilmiş, zayıf, hafif asidik, çakıllı ve kayalıklı toprağı sever. Yemişler ikinci yıllarına kadar olgunlaşmazlar. Bu ikinci yıl olgunlaşma döngüsü Balkanlarda çok ilginç bir soruna neden olmuştur. Genelde bitki pazarı için küçük kırsal köylerde çalışan işçiler tarafından hasat edilir. Ancak bazı toplayıcılar diğer toplayıcıların kendi izlerini sürmelerini istemezler; bu nedenle ertesi yıl da hasadı aynı yerde yaparlar. Rakiplerinin üstesinden gelebilmek için toplayıcılar üzerinde olgunlaşmamış meyvelerin bulunduğu ince dalları kırarlar ve ertesi yıl olgunlaşıp başkaları tarafından hasat edilmelerini engellemiş olurlar. Dünyanın ardıç tedariğinin çoğu Doğu Avrupa’dan gelir.



Tedavi Amaçlı Kullanımı

  • İdrar Yolu Enfeksiyonu
  • Bronşit

Ardıçın herhangi bir kısmını alın; parmaklarınızın arasında hafifçe ezip reçineli kokusunu içinize çekin. Bu bitkinin aslında yüzyıllardır şifa amacıyla kullanılageldiğini unutmayın. Tıbbi bileşenlere sahip olan ve preparatlar için kullanılan kısım yemiştir. Ardıç yemişleri etkili bir antiseptik olduğu görülmüş olan yaklaşık olarak %1’lik esans yağ içerir. Bu esans yağ bazı deri enfeksiyonları için güvenilir bir inhalandır.




Ardıç yemişlerinin başka tıbbi etkileri de vardır. Bileşenlerinden biri olan pinen (aynı zamanda çam ağaçlarında da bulunur), solunum dokularını canlandırıcı etkiye sahip olabilir ve balgam sökücü olarak kullanılabilir. Yemişler, diüretik (vücuttan sıvı atılmasını sağlayan özellik) olarak hizmet edebilen terpen alkolleri içerir. Alman Sağlık Komisyonu ardıçın hazımsızlıkla savaştığını da rapor etmiştir. Avrupa’da ardıç genellikle idrar yolu enfeksiyonları için kullanılır çünkü antiseptik ve diüretik özelliğe sahiptir.

Kullanım Şekli

EKSTRE: Ardıç yemişi ekstresi alkol bazlı bir sıvıdır; olgun meyvelerinden elde edilir. Dozajı tipik olarak günde 3 defa 1 ila 4 ml’dir.

ESANS YAĞ: Ardıç yemişi yağı buharla damıtılmış yemişlerden elde edilir ve aromaterapide kullanılır. Esans yağı ağızdan almayın. Deriye uygulamak için 10 damla esans yağı 30 gr taşıyıcı yağla karıştırın.

KAPSÜL: Günde 3 defa 425 ila 850 mg; boşaltım sistemi sağlığı için genelde diğer bitkilerle karıştırılır.

UYARILAR

Ardıç yemişleri güçlü bir ilaç olabilir ve bir sağlık uzmanına danışmadan kullanılmamalıdır. Ardıç yağı ya da ekstresi lokal olarak uygulandığında deri tahrişleri meydana gelebilir. Deriye seyreltilmemiş bir şekilde uygulamayın. Hayvanlarda düşüğe yardımcı olan ardıç ekstresinin ağızdan alımına dair endişeler de vardır. Bu yağlar hamilelik esnasında ağızdan alınmamalıdır. Ardıç yağı ya da ekstresi böbrek enfeksiyonuna ya da böbrek hastalığına sahip kişiler tarafından kullanılmamalıdır.



Tezgah Üstü: ARDIÇ SUYU

Ardıçın kaynatılarak hazırlanan özü idrar yolu enfeksiyonunu tedavi etmek için içilir. Tipik karışım 1 çay kaşığı kurutulmuş, ezilmiş ardıç yemişinin (kurutuldukları zaman kırmızıya dönerler) yarım bardak suyla 5 ila 10 dakika kaynatılmasıyla elde edilir. Süzüp günde 1 ila 3 defa için. Her ihtimale karşı ardıçı 1-2 haftadan fazla kullanmayın.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir